Bir kablo döşeme işinde gecikme çoğu zaman kablonun kendisinden değil, makaranın kontrolsüz kaldırılmasından, çekme kuvvetinin ölçülmemesinden veya güzergâhta yetersiz roller kullanılmasından kaynaklanır. Bu nedenle cable equipment turkey arayışında ürün adıyla ilerlemek yeterli değildir. Elektrik taahhüt firmaları ve EPC yüklenicileri, ekipmanı kablo tipi, makara kütlesi, güzergâh geometrisi ve izin verilen çekme değerleriyle birlikte değerlendirmelidir.

Kablo taşıma ve çekme ekipmanları, enerji iletiminden orta gerilim yer altı şebekelerine, güneş enerjisi santrallerinden demiryolu elektrifikasyonuna kadar farklı uygulamalarda aynı temel görevi üstlenir: kabloyu mekanik hasardan koruyarak kontrollü hareket ettirmek. Ancak doğru çözüm, her projede aynı değildir. Ağır bir cable drum için uygun olan hydraulic cable drum trailer, dar bir menhol geçişinde veya kısa mesafeli bina dışı altyapı hattında gereksiz kapasite yaratabilir.

Cable Equipment Turkey Seçiminde Başlangıç Verileri

Ekipman seçimi, satın alma aşamasından önce sahadan alınan ölçülebilir verilerle başlamalıdır. İlk veri makara ağırlığı ve makara flanş çapıdır. Trailer, cable drum stand veya lifting system kapasitesi yalnızca nominal tonaj üzerinden değerlendirilmemelidir. Makara genişliği, mil çapı, ağırlık merkezinin konumu ve kaldırma sırasında oluşabilecek dengesiz yükler de hesaba katılmalıdır.

İkinci veri kablonun yapısıdır. XLPE güç kablosu, yüksek gerilim kablosu, fiber optik kablo ve telekom kablosu; minimum bending radius, izin verilen pulling tension ve yüzey hassasiyeti bakımından farklı davranır. Özellikle büyük kesitli MV ve HV kablolarda dış kılıfın sürtünme nedeniyle zedelenmesi, ilk devreye alma testlerinde veya daha sonraki işletme döneminde sorun oluşturabilir.

Üçüncü veri ise hat profilidir. Düz güzergâh, köşe dönüşleri, eğimler, menhol girişleri, boru geçişleri ve kablo kanalının iç çapı önceden belirlenmelidir. Proje ekibi sadece toplam mesafeye bakarsa çekme kuvvetini gereğinden düşük tahmin edebilir. Birden fazla dönüş, yetersiz roller aralığı veya eğimli kesimler sürtünmeyi belirgin biçimde artırır.

Makara Taşıma ve Kaldırma Ekipmanları

Cable drum trailer, kablo makarasının şantiyeler arasında emniyetli taşınması ve kontrollü şekilde çözülmesi için kullanılır. Seçimde trailer şasisi, aks kapasitesi, lastik yapısı, çekme oku, stabilizer düzeni ve fren sistemi birlikte incelenmelidir. Kamu yolu üzerinde kullanılacak römorklarda ilgili taşıt ve trafik gereklilikleri ayrıca doğrulanmalıdır.

Hydraulic cable drum trailer, yüksek tonajlı makaralarda manuel kaldırma ihtiyacını azaltır. Hidrolik silindirlerin kaldırma kapasitesi kadar, silindir strokunun makara çapına uygunluğu ve senkron çalışma karakteri de önemlidir. Makaranın iki taraftan eşit kaldırılmaması, mil üzerinde eğilme yükü oluşturabilir ve çözme sırasında dönme direncini artırabilir.

Sabit bir çalışma alanında cable drum stand daha pratik olabilir. Özellikle kablo makarasının trailer üzerinde taşınmasına ihtiyaç olmayan kısa süreli çekim işlerinde, uygun tonajlı standlar hızlı kurulum sağlar. Buna karşılık zemin taşıma kapasitesi zayıfsa stand ayakları batabilir veya seviye kaybedebilir. Bu durumda altlık kullanımı, zeminin sıkıştırılması ve standın yataylığının kontrolü gereklidir.

Makara çözülürken frenleme de kaldırma kadar kritiktir. Serbest dönen bir makara, çekme durduğunda kabloyu boşaltmaya devam edebilir. Bu durum kablonun halka yapmasına, roller dışına çıkmasına ve personel için sıkışma riski doğurmasına neden olur. Ayarlanabilir mekanik veya hidrolik fren, çekme hızıyla uyumlu ve kademeli kontrol sağlamalıdır.

Çekme Kuvveti ve Winch Kapasitesi

Cable pulling winch seçimi, yalnızca maksimum tonaj kapasitesine göre yapılmamalıdır. Esas kriter, kablo üreticisinin izin verdiği maksimum çekme kuvveti ile güzergâhın hesaplanan çekme direncidir. Winch kapasitesi gerekli kuvvetin üzerinde olmalı, fakat sistem kablo limitini aşacak şekilde kontrolsüz çalışmamalıdır.

Bu nedenle dynamometer veya load cell ile gerçek zamanlı çekme kuvveti takibi önerilir. Operatör, göstergede yükselen kuvveti gördüğünde çekimi durdurabilir, roller hizasını kontrol edebilir veya güzergâhtaki sıkışma noktasını inceleyebilir. Yüksek kapasitede bir winch, ölçüm ve limit kontrolü olmadan kullanıldığında kabloyu koruyan değil, kabloya zarar verme ihtimali taşıyan bir ekipmana dönüşebilir.

Hydraulic cable pulling winch sistemlerinde hidrolik motor torku, halat sarım kapasitesi, tambur çapı ve hız ayarı birlikte ele alınmalıdır. Tambur üzerindeki halat katmanları arttıkça etkin sarım çapı değişir. Bu değişim, hat hızı ve çekme kuvveti karakterini etkileyebilir. Uzun hatlarda yeterli halat kapasitesi ve kontrollü hız ayarı, operasyondaki dur-kalkları azaltır.

Çekme başlığı seçimi de aynı derecede önemlidir. Cable pulling sock veya cable grip, kablo çapına uygun olmalı ve kabloyu üreticinin önerdiği tutma uzunluğunda kavramalıdır. Pulling sock ile winch halatı arasındaki swivel, kablonun dönmesini azaltarak torsiyon birikimini önlemeye yardımcı olur. Ancak swivel kullanımı, çekme grubunun toplam boyunu uzatabileceğinden dar boru ve menhol geçişlerinde önceden kontrol edilmelidir.

Roller Yerleşimi Kablo Ömrünü Etkiler

Roller sisteminin temel görevi, kabloyu zeminden ve keskin kenarlardan uzak tutmaktır. Düz güzergâhlarda cable reel roller veya cable feeding roller kullanılır. Roller aralığı; kablo ağırlığı, çapı ve güzergâhın yüzey durumuna göre belirlenmelidir. Aralık fazla açılırsa kablo iki roller arasında sarkar, sürtünme artar ve dış kılıf zarar görebilir.

Yön değiştiren kesimlerde corner cable roller ve triple corner roller tercih edilir. Tek bir küçük çaplı köşe rollerı, büyük çaplı güç kablosunda yeterli eğilme yarıçapı sağlamayabilir. Bu gibi durumlarda çoklu roller düzeni, kablonun dönüş açısını dağıtarak yan yüzey basıncını düşürür. Uygun çözüm, dönüş açısı, kablo çapı ve beklenen line tension birlikte değerlendirilerek belirlenir.

Menhol girişlerinde manhole cable roller ve bell mouth roller, kabloyu kanal ağzındaki beton veya metal kenarlardan korur. Bell mouth yapısının yarıçapı, kablonun minimum bending radius değerini desteklemelidir. Hasarlı, zor dönen veya yatakları aşınmış rollerlar sahada kullanılmamalıdır. Roller dönmüyorsa, ekipman kabloyu taşımak yerine sürüklemeye başlar.

Saha Güvenliği ve Operasyon Disiplini

Kablo çekme operasyonunda makara çevresi, winch hattı ve dönüş noktaları ayrı risk alanlarıdır. Personel, gerilim altındaki halatın doğrultusunda durmamalı ve makara flanşı ile dönen mil arasındaki sıkışma bölgelerinden uzak kalmalıdır. Operatör, işaretçi ve makara sorumlusu arasında net bir haberleşme yöntemi kurulmalıdır.

Çekime başlamadan önce winch ankrajı, halat bağlantıları, swivel pimleri, pulling sock örgüsü ve roller sabitlemeleri kontrol edilmelidir. Özellikle hidrolik ekipmanlarda hortum bağlantıları, kaçaklar ve basınç ayarları günlük kontrol listesinde yer almalıdır. Planlı bakım, yalnızca ekipman ömrü için değil, çekim sırasında beklenmeyen duruşları azaltmak için de gereklidir.

Kapasite etiketleri ve safe working load değerleri görünür olmalıdır. Çalışma yük limiti, ekipmanın kopma yükü değildir. Kaldırma veya çekme işlemini kopma yüküne yakın değerlerde yürütmek, güvenli işletme yaklaşımı olarak kabul edilmez. Şantiye sorumlusu, ekipman seçiminin yanında kullanım prosedürünü de doğrulamalıdır.

Türkiye merkezli üretici RMK Makine’nin Kabloekipman.com markası altında sunduğu cable drum trailer, hydraulic lifting system, cable pulling winch ve roller gruplarında proje verisine göre kapasite değerlendirmesi yapılması; standart ürün seçiminin ötesinde daha kontrollü bir saha kurulumu sağlar. Özellikle ihracat projelerinde makara ölçüleri, kablo standardı ve çalışma koşulları teklif aşamasında teknik olarak netleştirilmelidir.

Doğru ekipman, en yüksek tonajlı ekipman anlamına gelmez. Makara yükünü, kablo limitini, güzergâhı ve operatör kontrolünü aynı plan içinde ele alan ekip, hem kablo hasarı riskini hem de şantiyedeki zaman kaybını azaltır.