Yer altı enerji, dağıtım ve telekom projelerinde Ankara kablo açma römork ihtiyacı, yalnızca makarayı şantiyeye taşımakla sınırlı değildir. Römork; ağır kablo tamburunu güvenli şekilde kaldırmalı, taşımalı ve kontrollü olarak döndürerek kablonun proje güzergahına beslenmesini sağlamalıdır. Yanlış kapasite veya uygun olmayan şasi geometrisi, kablo hasarı, iş kaybı ve saha güvenliği riski oluşturabilir.

Özellikle OG, YG, büyük kesitli Al/XLPE ve Cu/XLPE kablolarda tambur ağırlığı ile dış çapı birlikte değerlendirilmelidir. Satın alma kararında yalnızca nominal tonajı dikkate almak, pratikte yeterli bir yöntem değildir. Kaldırma stroku, mil çapı, tambur genişliği, frenleme sistemi, çekici araç uyumu ve çalışma zemini aynı mühendislik değerlendirmesinin parçalarıdır.

Ankara’da kablo açma römorku neden proje bazında seçilmelidir?

Ankara ve çevresindeki altyapı şantiyelerinde zemin koşulları aynı proje içinde dahi değişebilir. Sıkıştırılmış dolgu, stabilize yol, eğimli geçişler ve dar şehir içi çalışma alanları; römorkun dingil yapısı, lastik seçimi ve manevra kabiliyetini doğrudan etkiler. Bu nedenle kablo tamburunun toplam ağırlığı kadar, yükün römork üzerindeki dağılımı da önem taşır.

Bir cable drum trailer, tamburu iki kaldırma kolu veya hidrolik silindir aracılığıyla dingil seviyesinin üzerine alır. Kaldırma sonrasında tambur ağırlık merkezinin şasiye yakın ve dengeli konumda kalması gerekir. Ağırlık merkezi gereğinden fazla yükselirse, özellikle virajlarda ve eğimli güzergahlarda yalpalama riski artar. Çok düşük kaldırma yüksekliği ise kablonun açılması sırasında tamburun zemine veya şasi elemanlarına temas etmesine neden olabilir.

Römork seçimi yapılırken proje ekibinin tambur listesi istemesi doğru başlangıçtır. Her tambur için boş ve dolu ağırlık, dış çap, iç göbek çapı, tambur genişliği ve kablo tipi kayıt altına alınmalıdır. Böylece tek bir tahmini tonaj yerine gerçek çalışma zarfı belirlenir.

Nominal kapasite ile çalışma kapasitesi aynı değildir

Örneğin 10 ton kapasiteli olarak belirtilen bir römorkun, 10 tonluk her tamburu aynı saha koşulunda taşıyabileceği varsayılmamalıdır. Tambur çapı büyüdükçe yükün kaldırma noktalarına, şasiye ve çekici bağlantısına etkisi değişir. Geniş tamburlar, yan kolların açıklığı ve mil boyu açısından ilave kontrol gerektirir.

Çalışma kapasitesini etkileyen temel unsurlar; tamburun gerçek ağırlığı, dış çapı, göbek çapı, tambur genişliği, kaldırma kolu geometrisi ve römorkun statik denge sınırıdır. Ayrıca römorkun karayolunda taşınacağı mesafe ile yalnızca şantiye içinde kullanılacağı senaryo ayrılmalıdır. Karayolu transferinde fren, aydınlatma, reflektör, çeki oku ve ilgili araç uygunluk ekipmanları proje gerekliliklerine göre değerlendirilmelidir.

Doğru teknik konfigürasyon nasıl belirlenir?

Kablo açma operasyonunda römork, tek başına çalışan bir ekipman değildir. Kablo çekme makinesi veya hydraulic cable pulling winch, kablo makaraları, köşe makaraları, cable feeding roller, bell mouth roller, cable pulling socks ve swivel gibi ekipmanlarla birlikte bir sistem oluşturur. Römorkun dönüş kontrolü, hattaki çekme kuvveti ve güzergah sürtünmesiyle uyumlu olmalıdır.

Tamburun serbest dönmesi bazı hafif uygulamalarda yeterli görülebilir. Ancak büyük kesitli kablolar, eğimli güzergahlar veya kontrollü çekme gerektiren hatlarda ayarlanabilir mekanik fren ya da uygun hidrolik frenleme daha güvenli bir çalışma sağlar. Frenin görevi tamburu ani biçimde durdurmak değil, kablonun gereksiz boşluk yapmasını ve tamburun ataletle kontrol dışı dönmesini önlemektir.

Hidrolik kaldırma sistemi için silindir kapasitesi, emniyet valfleri, hortum güzergahı ve mekanik kilitleme çözümü incelenmelidir. Hidrolik devre yalnızca kaldırma kuvveti üretmemeli, operatörün tamburu kontrollü biçimde hizalamasına da imkan vermelidir. Bakım erişimi zor bırakılan hortum bağlantıları veya dış etkilere açık valf blokları, yoğun şantiye kullanımında duruş sürelerini artırabilir.

Mil, yataklama ve tambur göbeği uyumu

Tambur mili, sistemin en çok zorlanan elemanlarından biridir. Mil çapı ve malzeme kalitesi; tambur ağırlığına, göbek çapına ve mesnet açıklığına göre seçilmelidir. Yetersiz mil çapı, eğilme ve yataklarda hizasızlık riskini yükseltir. Bu durum tamburun ağır dönmesine, kontrolsüz sürtünmeye ve açma sırasında düzensiz kablo beslemesine yol açabilir.

Tamburun göbek çapı ile mil çapı arasında uygun adaptasyon bulunmalıdır. Gelişigüzel kullanılan burç veya ara parçalar, yük altında boşluk oluşturabilir. Tambur iki taraftan eşit desteklenmeli ve kaldırma öncesinde mil emniyet elemanları kontrol edilmelidir. Operatörün tambur altında veya kaldırma kollarının hareket alanında bulunmaması temel saha kuralıdır.

Şasi, dingil ve çekici bağlantısının etkisi

Ağır hizmet tipi bir römorkta şasi yalnızca yükü taşıyan bir çerçeve değildir. Kaldırma sırasında oluşan dinamik etkileri, bozuk zemindeki burulmayı ve çekiş sırasında aktarılan kuvvetleri karşılayan ana yapıdır. Şasi kesitleri, kaynak detayları ve çapraz takviyeler bu nedenle yalnızca görsel değil, yapısal değerlendirme konusu olmalıdır.

Dingil kapasitesi ile lastiklerin yük endeksi birbirini karşılamalıdır. Römork kapasitesi yüksek görünse bile lastik, jant veya süspansiyon bileşenleri daha düşük değerlerde kalıyorsa gerçek kullanım limiti bunlar tarafından belirlenir. Şantiye ekipleri lastik basınçlarını da yük ve üretici önerilerine uygun şekilde düzenli kontrol etmelidir. Düşük basınç, ısınma ve yanak hasarı riskini artırırken; aşırı basınç bozuk zeminde darbeyi şasiye daha sert iletebilir.

Çeki oku yüksekliği ve bağlantı tipi, kullanılacak çekici araçla uyumlu olmalıdır. Bağlantıda aşırı açı oluşması, frenleme ve manevra davranışını olumsuz etkiler. Uzun mesafeli sevkiyatlarda emniyet zinciri, elektrik soketi, fren fonksiyonu ve aydınlatma elemanları hareket öncesi kontrol listesinde yer almalıdır.

Kablo açma işleminde saha güvenliği

Kablo döşeme operasyonlarında risk, yalnızca ağır yük kaldırma aşamasında oluşmaz. Tambur dönerken kablo hattında biriken çekme kuvveti, ani duruşlarda veya güzergah üzerindeki takılmalarda kontrol edilmelidir. Römork operatörü ile çekme makinesi operatörü arasında net iletişim kurulmalı, mümkünse belirlenmiş işaretçi kullanılmalıdır.

Tambur yönü, kablonun sarım yönüne göre doğru konumlandırılmalıdır. Ters yönde açılan tambur, kablonun doğal sarımını bozabilir ve gereksiz burulma yaratabilir. Kablo tamburdan kontrollü çıkmalı, yere sürtünmeden uygun cable roller hattına aktarılmalıdır. Menhol girişlerinde bell mouth roller kullanılması, kablo dış kılıfının keskin kenarlardan korunmasına yardımcı olur.

Çalışma alanı bariyerle ayrılmalı; yetkisiz personel tamburun dönüş düzlemi, çekme halatı hattı ve kaldırma kollarının çevresinden uzak tutulmalıdır. Tambur kilitlenmeden ve kaldırma sistemi mekanik olarak güvene alınmadan bakım, hizalama veya mil müdahalesi yapılmamalıdır.

Satın alma öncesinde istenmesi gereken teknik bilgiler

Teklif değerlendirmesinde ürün adı ve tonaj bilgisinin yanında teknik veri seti talep edilmelidir. Tambur taşıma kapasitesi, maksimum tambur çapı, maksimum tambur genişliği, uygun göbek çapı, mil ölçüsü, kaldırma yüksekliği, dingil kapasitesi, fren tipi, römork boş ağırlığı ve dış ölçüler açık biçimde belirtilmelidir.

Bunlara ek olarak hidrolik güç ünitesinin çalışma prensibi, pompa tipi, kontrol valfleri, hortum korumaları, boya sistemi ve yedek parça erişimi sorgulanmalıdır. İhracat veya farklı saha standartları bulunan projelerde aydınlatma, bağlantı ve fren ekipmanlarının hedef ülke gereklilikleriyle uyumu da ayrıca doğrulanmalıdır.

RMK Makine tarafından üretilen kablo makarası taşıma römorklarında doğru yaklaşım, standart bir ürünü her işe uyarlamak değil; tambur verisi, saha şartı ve çekme ekipmanı birlikte değerlendirilerek uygun tonaj ve konfigürasyonu belirlemektir. Bu yaklaşım, ekipmanın kullanım ömrü kadar kablo döşeme operasyonunun sürekliliği için de belirleyicidir.

Proje ekibi, römork kararını vermeden önce tambur çizelgesini ve güzergah bilgisini teknik değerlendirmeye açmalıdır. Doğru kapasite, uygun frenleme ve kontrollü kablo beslemesi, sahada sonradan telafi edilmesi zor olan riskleri baştan azaltır.